Norveška proizvodi naftu i gas brže nego što industrija pronalazi nove resurse, što povećava rizik od naglog pada proizvodnje nakon 2030. godine, navodi se u novom izveštaju Norveške uprave za offshore naftu (Norwegian Offshore Directorate).

Upozorenje dolazi uprkos trenutnoj visokoj aktivnosti. Proizvodnja nafte u Norveškoj prošle godine dostigla je najviši nivo od 2009. godine, dok se ulaganja u naftni i gasni sektor u 2026. godini procenjuju na približno 25 milijardi dolara.

Veliki deo današnje potrošnje podržava projekte i nalazišta koja su otkrivena pre mnogo godina. Za održavanje proizvodnje i nakon ove decenije biće potrebno više istraživanja, brži razvoj postojećih nalazišta i nastavak ulaganja u zrela polja i infrastrukturu.

Problem nije u tome što Norveškoj ponestaje nafte i gasa. Problem je što je preveliki deo preostalih resursa ili još neotkriven ili nedovoljno razvijen da bi nadomestio pad proizvodnje sa najvećih postojećih polja.

Proizvodnja bi mogla naglo da opadne nakon 2030. godine

Norveška uprava za offshore naftu očekuje da će proizvodnja ostati blizu sadašnjeg nivoa do kraja 2020-ih, pre nego što počne da opada.

Do 2035. godine očekuje se da će ukupna proizvodnja nafte i gasa pasti na oko 160 miliona standardnih kubnih metara ekvivalenta nafte. To odgovara približno 1 milijardi barela ekvivalenta nafte godišnje, odnosno 2,76 miliona barela ekvivalenta nafte dnevno (boepd).

Uprava je takođe razvila tri scenarija do 2050. godine. Oni nisu prognoze, već ilustracije načina na koji bi različiti nivoi istraživanja, ulaganja i tehnološkog razvoja mogli da utiču na budućnost Norveškog kontinentalnog pojasa.

U scenariju visokog rasta, intenzivna istraživanja, veći broj novih otkrića i brz tehnološki razvoj omogućili bi da se proizvodnja 2050. godine zadrži na oko 65% današnjeg nivoa.

U scenariju niskog rasta, manja ulaganja i ograničena istraživanja doveli bi do brzog smanjenja aktivnosti, pri čemu bi proizvodnja pala na svega oko pet odsto današnjeg nivoa.

Uz iste cene nafte i gasa, Uprava procenjuje razliku u neto sadašnjoj vrednosti između scenarija visokog i niskog rasta na približno 344 milijarde dolara. Kada se u scenariju visokog rasta primene više cene, a u scenariju niskog rasta niže cene, razlika raste na približno 890 milijardi dolara.

Norveškoj je i dalje preostalo oko 44 milijarde barela ekvivalenta nafte

Norveška nije ostala bez geološkog potencijala.

Uprava procenjuje da na Norveškom kontinentalnom pojasu i dalje postoji oko 7 milijardi standardnih kubnih metara ekvivalenta nafte, što odgovara približno 44 milijarde barela ekvivalenta nafte (boe).

Otprilike polovinu čine rezerve i resursi koji su već identifikovani u postojećim poljima i nalazištima. Druga polovina još nije otkrivena i zbog toga je povezana sa znatno većom neizvesnošću.

Severno more ima zrelu bazu resursa, razvijenu infrastrukturu i mogućnosti da se manja nalazišta povežu sa postojećim platformama.

Barencovo more ima najveći preostali potencijal, ali veliki deo tog područja još nije istražen. Značajne oblasti nisu otvorene za aktivnosti povezane sa eksploatacijom nafte i gasa, dok ograničeni kapaciteti za izvoz gasa umanjuju komercijalnu vrednost novih otkrića.

Postrojenje Hammerfest LNG trenutno je jedino postrojenje za izvoz gasa u Barencovom moru i njegov kapacitet u potpunosti koristi polje Snohvit. Dodatni izvozni kapacitet mogao bi da omogući da proizvodnja iz postojećih polja i budućih nalazišta počne čak 20 do 30 godina ranije.

Istraživanja su donela ogromne prinose

Između 2000. i 2025. godine na Norveškom kontinentalnom pojasu izbušeno je približno 730 istražnih bušotina, od kojih je 370 dovelo do novih otkrića.

Uprava procenjuje da su ta istraživanja stvorila gotovo 430 milijardi dolara neto sadašnje vrednosti. Na svaki uloženi dolar industrija je ostvarila oko četiri dolara vrednosti. Istraživanja su bila profitabilna u svim delovima kontinentalnog pojasa.

Problem je u tome gde kompanije buše. Aktivnost se sve više koncentriše u blizini postojećih polja i infrastrukture. Takve bušotine često dovode do profitabilnih otkrića, ali su ona uglavnom mala i donose ograničen rast resursa.

Veća otkrića verovatnija su u nedovoljno istraženim područjima, ali takvi projekti nose veći geološki rizik, zahtevaju više kapitala i mogu zavisiti od infrastrukture koja još ne postoji.

Norveška se zato suočava sa teškim izborom. Istraživanja u blizini postojećih polja donose brže i predvidljivije prinose, dok istraživanja novih i nedovoljno istraženih područja nude veći potencijal resursa, koji je neophodan za održavanje proizvodnje nakon 2030-ih.

Postojeća polja i dalje imaju značajan potencijal

Kompanije su tokom 2025. godine prijavile približno 145 potencijalnih projekata za unapređenje proizvodnje, koji obuhvataju procenjenih 280 miliona standardnih kubnih metara ekvivalenta nafte, odnosno oko 1,76 milijardi barela ekvivalenta nafte (boe).

Mere uključuju dodatne proizvodne bušotine, proizvodnju pri niskom pritisku, proizvodnju u kasnoj fazi životnog ciklusa polja, ubrizgavanje i napredne metode povećanja iscrpljenosti ležišta.

Nove proizvodne bušotine su posebno važne. Više od 60% norveške proizvodnje nafte u 2025. godini dolazilo je iz bušotina izbušenih nakon 2020. godine, što pokazuje da je kontinuirano bušenje neophodno čak i na poljima koja proizvode već decenijama.

Norveška takođe ima više od 90 nerazvijenih nalazišta sa više od 500 miliona standardnih kubnih metara potencijalnih resursa, što odgovara količini većoj od 3,1 milijarde boe.

Većina tih nalazišta je mala i zavisi od pristupa postojećoj infrastrukturi. To stvara sve uži vremenski okvir za njihovo iskorišćavanje: ako se postojeće platforme, cevovodi ili postrojenja za preradu zatvore pre nego što se ova nalazišta razviju, ona bi mogla izgubiti jedini komercijalno održiv put do proizvodnje.

Jedno zatvaranje zato može pokrenuti domino-efekat u čitavom području proizvodnje.

Manje kompanija znači manje geoloških ideja

Broj kompanija koje posluju na Norveškom kontinentalnom pojasu smanjio se za više od polovine od 2013. godine.

Velike međunarodne kompanije su se povukle, dok Equinor, Aker BP i Var Energi sve više dominiraju novim projektima.

Ovakva koncentracija može poboljšati koordinaciju i realizaciju projekata, naročito kada manja nalazišta treba povezati sa postojećom infrastrukturom. Međutim, Uprava upozorava da manji broj kompanija može smanjiti geološku raznovrsnost i konkurenciju za atraktivne površine za istraživanje.

Velika otkrića često zavise od toga kako kompanije različito tumače iste geološke podatke i njihove spremnosti da preuzmu rizike koje su druge kompanije odbacile.

Pad proizvodnje u Norveškoj je dugoročno neizbežan. Pitanje nije da li će proizvodnja opasti, već koliko brzo.

Razlika između kontrolisanog pada proizvodnje i gotovo potpunog kolapsa zavisiće od odluka koje se donose danas: gde će kompanije istraživati, koliko brzo će razvijati nova nalazišta, da li će stara infrastruktura ostati dostupna i da li će nove tehnologije omogućiti eksploataciju resursa koji su trenutno ekonomski neisplativi.

Norveška i dalje ima dovoljno resursa da decenijama ostane značajan proizvođač nafte i gasa. Ono što nema jeste neograničeno vreme da te resurse pretvori u proizvodnju.

Izvor: Ili Price