„U opštini Bileća su poslednjih desetak godina ostvarene velike i istorijske investicije u energetici, a uloženo je oko 140 miliona KM u više energetskih projekata“, rekao je Đokić novinarima.
Nijedna crnogorska vlada nije se do kraja pozabavila pitanjem naknade od korišćenja Bilećkog jezera. Za poznavaoce prilika međunarodna tužba je jedino rešenje jer nam pravo na volorizaciju voda Bilećkog jezera pune tri decenije osporavaju komšije iz Republike Srpske. Iz Elektroprivrede Crne Gore potvrdili su za Javni servis da se razmišlja i o formiranju zajedničkog preduzeća sa elektroprivredom Republike Srpske čime bi se ova priča mogla, nakon više od 30 godina, konačno rešiti.
BiH je pred novom arbitražom od 100 miliona evra. HEP traži naknadu za ulaganja u RiTE Gacko nakon što su Slovenci „dobili” RiTE Ugljevik. Da li je razlog za arbitražu obnova projekta Gornji horizonti? Sve je funkcionisalo do početka rata 1992. godine, a Hrvatska sada traži svoje. Prvo su 2017. godine pokušali kroz mirno rešavanje sporova, ali obzirom na to da nije bilo sluha kod vlasti u RS-u u BiH, proces arbitraže je sve izvesniji.
Ministarstvo energetike i rudarstva Crne Gore odbilo je poziv predsednika RS Milorada Dodika o učešću te države u izgradnji hidroelektrane Buk Bijela. Ministarstvo energetike i rudarstva se neće baviti hipotetičkim situacijama, već relevantnim pokazateljima i dokumentima i važećom regulativom Crne Gore koja zabranjuje gradnju na tom prostoru. Što se tiče procena uticaja na životnu sredinu, tu je nadležno ministarstvo u čijem resoru je i ekologija”, navedeno je u odgovoru ovog Ministarstva.
Crna Gora pokušaće da valorizuje deo akumulacija Bilećkog jezera, na kojima Bosna i Hercegovina ima četiri hidroelektrane, obzirom da je petina jezera na crnogorskoj teritoriji. Zapremina akumulacije koja pripada Crnoj Gori iznosi 23,9 odsto ukupne akumulacije. Ovo se odnosi na stanje nakon povećanja brane Grančarevo 1971. godine za dva metra, što je takođe urađeno bez saglasnosti Crne Gore, rekao je hidrolog Slavko Hrvačević za Vijesti.
Četiri petine površine Bilećkog jezera se nalaze u opštini Bileća u Republici Srpskoj, a jedna petina, odnosno 18 odsto, pripada nikšićkoj opštini u rejonu centralne Crne Gore. Brojni pokušaji Crne Gore prethodnih decenija, da se sa BiH dogovori šta joj pripada od tog hidroenergetskog potencijala, bili su bezuspešni. Crnogorska Vlada smatra da je „krajnje vreme da Crna Gora valorizuje taj potencijal.“ U Elektroprivredi Republike Srpske (EPRS), koja gazduje akumulacijom Bilećkog jezera, spremni su za razgovor sa crnogorskom stranom.
Preko akumulacije Kruševo (322 GWh/godišnje) i već izgrađene akumulacije Bilećkog jezera, preko HE Risan (339,99 GWh/godišnje), moguća je proizvodnja od 661,99 GWh/godišnje. To je, prema proceni stručnjaka, proizvodnja koja je veća od četiri srednje godišnje proizvodnje vetroelektrane Krnovo (prosečno oko 150 GWh/godišnje).
Tokom rasprave u Skupštini Crne Gore o stanju u energetskom sektoru u poslednje tri godine, poslanici su poručili da mora da se odbrani pravo na udeo u Bilećkom jezeru i da nema potrebe da se beži od međunarodne arbitraže u rešavanju tog slučaja.
Poput crnogorske javnosti – i Ministarstvo kapitalnih investicija Crne Gore smatra važnim pitanje prava korišćenja voda Bilećkog jezera, poručujući da je neophodan ozbiljan međuresorski pristup, kako bi se prvo utvrdilo vlasništvo države u hidropotencijalu jezera, nakon čega bi se odlučivalo o daljim koracima.
Odbor direktora EPCG je nedavno ponovo pokrenuo pitanje prava korišćenja voda međugranične reke Trebišnjice i Bilećkog jezera, između Crne Gore i Bosne i Hercegovine i formiran je vladin ekspertski tim za zastupanje u postupku utvrđivanja prava u valorizaciji voda Bilećkog jezera. S druge strane, iz Elektroprivrede Republike Srpske poručuju da Crna Gora nema osnov za takav zahtev, ali da su spremni za razgovor.
